Go to Top

Proses van Vishuis

Die geskiedenis lees vanaf die mees onlangse dokumente tot ouer opsommings van die situasie.

2016: Brief aan die vriende van Vishuis:

Geagte Vriende,

Vishuis is weer eens deur die Kaap Aghulas Munisipaliteit goedgekeur.

Die Munisipaliteit het tevore sy goedkeuring gekry, maar die bouwerk is weens 'n beswaar gestaak voordat Vishuis voltooi is.

Weens drie tegniese foute in die Munisipaliteit se dokumentasie en proses het die Munisipaliteit by die Kaapse Hoë Hof aansoek gedoen en verlof gekry om die proses oor te doen.

Ons sluit vir u die Munisipaliteit se goedkeuring en ook die besware hierby in.

In 'n afsonderlike e-pos stuur ons vir u 'n oorsig en finansiële state van die Trust.

Namens die trustees, ons dank vir u geduld en ondersteuning.

Met vriendelike groete

Hannes

2014: Letter to the friends of Fish House

Dear Friends

Approval for Fish House was given in principle by the Council of the Cape Agulhas Municipality this week.

There will be another opportunity for comment on the decision by members of the public before the process is finalised.

The building of Fish House was interrupted through an objection from a property owner in Arniston, who objected on behalf of various properties wholly or partly owned by him. The Cape Agulhas Municipality was advised concerning some administrative errors in the process to approve plans for Fish House. The Municipality has asked for, and received, permission from the Cape High Court to redo the process.

The new process entails a consolidation of property in a new erf and therefore required the Waenhuiskrans/Arniston Community Development Trust to repeat parts of the previous process of approvals that needed to be in place, as required, before final approval by the Municipality. These approvals cannot be obtained simultaneously - it is sequential, and therefore lengthy.

The Trust did, once again, obtain all the necessary approvals. From this process I enclose, for your interest, only two of the more pertinent approvals, as well as the Cape Agulhas management report drafted for the consideration of the Council (this latter report is slightly abbreviated and without a number of lengthy annexures). The Council in principle approved the recommendations of this report this week.

Though the report in itself is lengthy, it provides a good overview of the process and also of the reasons why the Municipality supports the project. The report also deals with objections against the project, such as the correctness or not of the original municipal evaluation of the land.

While we cannot foresee whether there will be new objections, we trust that all matters will be dealt with in time and that we will be able to complete Fish House, and proceed with the plans to make it useful to the community.

In addition, the extension and restoration of the historic Fishermen’s Union Hall, with funds facilitated by the Trust, will commence early in 2015, after approvals by the South African Heritage Resource Agency, Heritage Western Cape and the Cape Agulhas Municipality. The intention is that the refurbished Fishermen’s Union Hall and Fish House will complement one another in use and function within the community.

The trustees of the Trust are grateful for the patience and understanding of all the friends who so generously support Fish House. It is clearer today than ever before that Fish House could be a significant transformative asset for the community.

Best regards

Hannes van Zyl, on behalf of the trustees

2013: Brief aan die vriende van Vishuis:

Geagte Vriende

Mnr. Robert Haarburger het in Julie vanjaar aansoek gedoen om 'n interdik teen die Kaap Agulhas Munisipaliteit om te verhoed dat erf 758 in Waenhuiskrans, waarop 'n gedeelte van Vishuis gebou moet word, aan die Vissersunie oorgedra word. Die saak sou in Oktober 2013 in die Kaapse Hoë Hof
dien.

Die aansoek is intussen teruggetrek nádat die Kaap Agulhas Munisipaliteit suksesvol aansoek gedoen het om die oorspronklike proses en besluite ter syde te stel. Hul prokureurs se raad was dat daar moontlik administratiewe foute in die Munisipaliteit se oorspronklike proses was.

Die Munisipaliteit kan dus nou die proses weer doen, en reg doen. Mnr. Haarburger se besware sal as deel van die Munisipale proses hanteer word, eerder as in die hof. Die Munisipaliteit het prokureurs genader om hul met die proses te help. Dit sal na verwagting vandeesmaand opnuut begin.

Die Trust het tevore ‘n uitgebreide openbare proses gevolg om toestemming te kry om Vishuis te bou. Goedkeuring om te bou is verkry van die Wes-Kaapse regering en die Kaap Agulhas Munisipaliteit. Daar was geen besware teen die beplande sentrum gedurende dié proses, wat langer as twee jaar geduur het.

Vishuis word gebou op grond in besit van die Vissersunie en gedeeltelik ook op grond wat deur die Munisipaliteit vir die Vissersunie beskikbaar gemaak word. Die trustees vertrou steeds dat daar ‘n welwillende uitkoms kan wees. Ons sal met goeie wil optree. Dit is nie moontlik om te voorspel hoe lank die nuwe proses sal duur nie. Die implikasie is ‘n verdere vertraging in die voltooiing van Vishuis. Die gemeenskap sal langer moet wag op die voordele wat uit Vishuis kan spruit.

Die Trust gaan intussen voort met ander projekte in die gemeenskap, insluitende die beurse en ander steun vir studente aan tersiêre instellings.

Met vriendelike groete

Hannes van Zyl

Opsomming van die proses tot einde 2012:

Vishuis sal by die ingang van die historiese vissersdorp langs die vishawe opgerig word. Dit sal ‘n steunsentrum en besoekersentrum wees. Die gedagte vir die sentrum spruit uit behoeftes wat deur die plaaslike gemeenskap uitgewys is. Die vissersgemeenskap, verteenwoordig deur die Vissersunie, het grond beskikbaar gestel sodat die sentrum gebou kan word. Dié besluit is in ’n deelnameproses en by algemene jaarvergaderings van die Vissersunie bevestig.

Die Waenhuiskrans/Arniston-gemeenskapsontwikkelingtrust het fondse ingesamel vir die voorgenome sentrum nadat ’n aanvangskapitaal deur die Anna Fitzgerald-trust bewillig is. Steun van die Kaap Agulhas Munisipaliteit sal bydra dat die sentrum op grond langs die vishawe, wat ’n stukkie munisipale grond insluit, gebou word.

Opsomming van die proses tot dusver:

  • Tydens ’n openbare proses het die vissersgemeenskap in Arniston/Waenhuiskrans die sentrum voorgestel. Die Vissersunie, die eienaar van die grond, het formeel ooreengekom om die grond beskikbaar te stel en het ’n ooreenkoms met die Trust onderteken.
  • Die Trust het voortgegaan met die bouplanne en ’n landmeter aangestel vir die grondopmeting. In sy verslag het die landmeter ’n baken aangedui wat nie voorheen aan die bestuurskomitee of lede van die Vissersunie of mense van die gemeenskap bekend was nie.

Die implikasie daarvan was dat ’n klein driehoekige stuk grond, ongeveer 120 vierkante meter in grootte, reg langs die vishawe, nie aan die Vissersunie behoort nie, maar aan die Kaap Agulhas Munisipaliteit. Die planne vir die voorgenome sentrum het die gebou reg oor hierdie grond geplaas.

Die Trust het die munisipaliteit ingelig oor die landmeter se verslag. Munisipale amptenare was in daardie stadium onbewus daarvan dat die munisipaliteit die grond besit.

  • By ’n beplanningsvergadering wat deur die nasionale Minister van Omgewingsake en Toerisme gereël is, het die burgemeester van die Kaap Agulhas Munisipaliteit aangedui dat die betrokke grond vir die voorgenome sentrum beskikbaar gestel kon word.
  • Die proses om die grond beskikbaar te stel, was tydsaam. Die vissersgemeenskap het intussen ’n ander terrein aangrensend aan die vorige beskikbaar gestel vir die voorgenome sentrum.
  • Argitekplanne vir die voorgenome sentrum is aan ’n paneel dorpsbeplanners en argitekte, onder leiding van professor Fabio Todeschini van die universiteit van Kaapstad, voorgelêen hulle is weer betrek toe die nuwe grond beskikbaar gestel is. ’n Nuwe plasing (B) is goedgekeur vir die gebou, sowat 15 meter noord van die oorspronklike plasing(A) na onderlinge oorlegpleging met die gemeenskap.
  • In September 2010, is planne vir die voorgenome sentrum aan SAHRA, die Suid-Afrikaanse nasionale erfenisagentskap, voorgelê. Die historiese vissersdorp is ’n Graad 1-nasionalekulturele landskap en val onder die regsbevoegdheid van SAHRA.Beamptes en raadslede van SAHRA was oor die algemeen ondersteunend en ten gunste van die voorgenome sentrum.SAHRA se komitee oor bou- en landskapomgewing het egter voorgestel dat die plasing van die gebou nie by B moet wees nie, maar eerder by A, soos oorspronklik voorgestel was.
  • Daar is dus saamgestem dat die oorspronklike terrein (A), reg langs die hawe, die beste moontlike plasing vir die voorgenome bouterrein en vir die landskap van die historiese vissersdorpwas. Dit was ook die gemeenskap se voorkeurterrein.

In hierdie stadium het die Kaap Agulhas Munisipaliteit gelukkig aangedui dat hulle gereed was om ’n besluit te neem om die oorspronklike terrein A, langs die hawe, aan die Trust oor te dra, vir die voorgenome sentrum. Die Trust het voorgestel dat die grond na die Vissersunie oorgedra word omdat die Trust ’n ooreenkoms met die unie het om die voorgenome sentrum op grond te bou wat deur die Vissersunie beskikbaar gestel is.

Dié ontwikkeling het dit vir die Trust moontlik gemaak om voort te gaan met die NEMA-proses, wat ingevolge die nasionale wet op omgewingsbestuur gedoen moet word vir enige bouwerk wat binne honderd meter van die hoogwatermerk geskiet.

  • Vir die NEMA-proses moes die Trust, ingevolge regsvereistes,’n onafhanklike agentskap aanwys vir die openbare deelname proses. Die eerste fase van hierdie openbare deelname proses het op 31 Januarie 2011 geëindig. Daar was geen besware teen die voorgenome sentrum nie en gemeenskapstrukture het hul steun aangedui. Ná die openbare deelname proses was daar ’n tydperk waarin geïnteresseerde partye kommentaar kon lewer. Ook in dié proses was daar ook geen besware teen die voorgenome sentrum nie.
  • Die Kaap Agulhas Munisipale Raad het toe besluit om die gebruik van die grond vir die voorgenome sentrum oor te dra na die Vissersunie en het die proses aan die gang gesit.
  • Die proses vir goedkeuring is egter deur iets anders gekompliseer. Daar was nie sonering in plek vir die terrein nie:Die driehoekige stuk grond wat nou deel vorm van die terrein is nie as erf in die dorp beplan nie. Dit was klaarblyklik onopsetlik uitgelaat toe landmeters die grense van hawegrond uitgebrei het en die kadastergrense van de historiese vissersdorp in die 1970's verander het. Die sonering op hierdie oop stuk grond was "onbepaald", ’n kategorie wat nie meer under nuwe wetgewing bestaan nie. By verstek was die sonering nou landbougrond, wat nie toepaslik was nie, gegewe hoe klein die rotsagtige plot is en ook omdat dit reg in die middel van die dorp geleë is.Die nasionale departement van landbou is genader vir kommentaar en aangesien geen beswaar teen die bou van die voorgenome sentrum aangedui is nie, is die terrein hergesoneer vir algemene gebruik.
  • Teen November 2011, het die Trust uiteindelik die goedkeuring vir die voorgenome sentrum van SAHRA (16 November 2010); Erfenis Wes-Kaap (26 Oktober 2011); en van die Wes-Kaapse departement vir omgewingsake en ontwikkelingbeplanning (17 November 2011) verkry. Deur die loop van die NEMA-prosesis kommentaar van die publiek en verskeie geïnteresseerde partyegevra, waaronder die Kaap Agulhas Munisipaliteit, Cape Nature en die Suid-Afrikaanse departement van landbou.
  • Op 6 Maart 2012 het die Wes-Kaapse Departement van Omgewingsake en Beplanning ‘n finale magtiging (Environmental Authorisation) ter steun van Vishuis uitgereik.
  • Van 17 Februarie tot 26 September 2012 het die Kaap Agulhas Munisipaliteit ‘n openbare proses gevolg en aksies onderneem om te voldoen aan:
  1. Artikel 14 en 33 van die MFMA;
  2. Artikel 40 van die SCM TR;
  3. Die Raad se Voorsieningskanaalbestuursbeleid (SCMP&S);
  4. Die Munisipale Asset Transfer Regulations (MATR);
  5. Die Raad se Land Disposal Policy, 2011 (LDP).
  • Op 26 September 2012 het die Raad besluit om die betrokke gedeelte grond langs die hawe aan die Waenhuiskrans Vissersunie te vervreem, vir die oprigting van Vishuis.
  • In April 2012 is bouplanne vir Vishuis deur die Kaap Agulhas Munisipaliteit goedgekeur. 'n Wysiging, wat te doen het met die presiese plasing van die gebou op die perseel, is in Desember 2012 goedgekeur.
  • Tussen 26 September en 14 Desember 2012 is 'n verdere proses van verifikasie gevolg, om te verseker dat alle wetlike stappe en vereistes korrek en voldoende nagevolg is.

Die voorgenome sentrum sal aan die Trust behoort, maar sal gebou wees op grond wat beskikbaar gestel is deur die Kaap Agulhas Munisipaliteit deur die Vissersunie. Die Trust sal die sentrum bestuur ten bate van die hele vissersgemeenskap. Die gemeenskap is ook die begunstigdes van die Trust luidens die Trust se Akte wat by die Meester van die Hoër Hof ingedien is. Indien die Trust nie meer sou funksioneer nie, sal die gebou slegs na ’n ander organisasie of instelling oorgaan wat die hele vissersgemeenskap van Arniston as begunstigdes het. Op hierdie manier, in ’n buitengewone lang en gekompliseerde proses, word ’n vergete stuk grond sonder soneringsregte herwin vir produktiewe gebruik deur die gemeenskap. Dit is moontlik gemaak is deur die pogings van vele mense in verskeie organisasies, waaronder die Kaap Agulhas Munisipaliteit, die Vissersunie, SAHRA, asook verskeie donateurs en vrywillige werkers.